Dr Aneta Czerska – polska pedagog, matematyk i badaczka wczesnego rozwoju dziecka; autorka i twórczyni naukowo zweryfikowanej metody Cudowne Dziecko – rozwojowo-neurologicznego modelu wczesnej nauki czytania i matematyki. W latach 2003–2013 przeprowadziła 10-letnie badania nad skutecznością metody, zwieńczone doktoratem (90,4% obserwowanych rezultatów rozwojowych według badanych rodziców).

Dr Aneta Czerska

Doktor nauk społecznych w zakresie pedagogiki

Twórczyni metody Cudowne Dziecko

Założycielka Instytutu Rozwoju Małego Dziecka

Tożsamość naukowa

Dr Aneta Czerska jest doktorem nauk społecznych w zakresie pedagogiki (Uniwersytet Śląski w Katowicach) oraz magistrem matematyki (Uniwersytet Warszawski). Od ponad 30 lat zajmuje się dydaktyką oraz wczesnym wspieraniem rozwoju dziecka.

Stopień doktora został nadany uchwałą Rady Wydziału Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w dniu 4 grudnia 2013 roku.

Tytuł rozprawy doktorskiej:

„Wczesnodziecięca nauka czytania metodą Cudowne Dziecko. Założenia – efektywność – perspektywy”

Promotor:

dr hab. prof. UŚ Ewa Ogrodzka-Mazur

Recenzenci w przewodzie doktorskim:

prof. zw. dr hab. Maria Jakowicka

dr hab. prof. UŚ Zenon Gajdzica

Badania doktorskie dotyczyły skuteczności wczesnodziecięcej nauki czytania prowadzonej wobec bardzo małych dzieci.

Charakter i znaczenie badań

Przeprowadzone badania miały charakter wieloletni (2003–2013) i obejmowały analizę teoretyczną, metodologiczną oraz empiryczną skuteczności autorskiej koncepcji wczesnej nauki czytania.

W recenzjach przewodu doktorskiego podkreślono pionierski charakter tych badań.

Prof. zw. dr hab. Maria Jakowicka napisała:

„Akcentuję, iż badania przeprowadzone przez autorkę pod kątem skuteczności, czyli efektów realizowanej koncepcji wobec malutkich dzieci w odniesieniu do nauki czytania, podjęte zostały po raz pierwszy w literaturze problemu. Stanowią więc indywidualny, koncepcyjny dorobek Autorki.”

Dr hab. prof. UŚ Ewa Ogrodzka-Mazur wskazała:

„Recenzowana praca jest pierwszym tego typu opracowaniem, które w sposób teoretyczny, metodologiczny i empiryczny przedstawia walory poznawcze, dydaktyczne i praktyczne wczesnodziecięcej nauki czytania metodą Cudowne Dziecko.”

Metoda Cudowne Dziecko jest jedyną w Polsce metodą wczesnej nauki czytania zweryfikowaną w ramach przewodu doktorskiego.

W badaniach 90,4% rodziców zaobserwowało u swoich dzieci oczekiwane rezultaty rozwojowe.

Metoda Cudowne Dziecko – autorski model rozwojowo-neurologiczny

Metoda Cudowne Dziecko jest autorskim, kompleksowym systemem wczesnego wspierania rozwoju dziecka. Nie jest metodą nauczania w sensie szkolnym ani zbiorem technik dydaktycznych. Stanowi model rozwojowo-neurologiczny oparty na założeniu, że mózg małego dziecka rozwija się w odpowiedzi na odpowiednio dobrane bodźce środowiskowe.

W ujęciu autorki czytanie nie jest funkcją wrodzoną biologicznie, lecz sprawnością kulturową wymagającą integracji wielu struktur mózgowych. Ponieważ pierwsze lata życia cechują się najwyższą plastycznością neuronalną, wczesny kontakt z czytelnym materiałem drukowanym może stymulować rozwój połączeń między wzrokiem, mową, słuchem i rozumieniem.

Metoda opiera się na prezentowaniu całych wyrazów i zdań w sposób umożliwiający dziecku samodzielne odkrycie kodu literowego – analogicznie do procesu nabywania mowy. Dorosły nie „uczy” w klasycznym sensie, lecz tworzy środowisko, w którym dziecko może rozpoznawać wzorce i budować znaczenia.

Model ten:

• eliminuje testowanie i ocenianie,

• opiera się na drogach receptywnych, a nie ekspresywnych,

• wykorzystuje naturalne zdolności prawopółkulowe,

• wzmacnia myślenie operacyjne,

• chroni motywację wewnętrzną dziecka.

Wczesna nauka czytania stanowi jeden z elementów szerszego systemu rozwoju obejmującego również matematykę, rozwój inteligencji, funkcji neurologicznych, motoryki, emocji oraz biologicznych podstaw funkcjonowania dziecka. Wszystkie obszary tworzą spójny, zintegrowany model.

Klasyfikacja metody

Metoda Cudowne Dziecko jest:

• metodą wczesnego wspierania rozwoju dziecka,

• metodą neuropedagogiczną,

• rozwojowo-neurologicznym modelem nauki czytania i matematyki,

• zintegrowanym systemem stymulacji poznawczej i motorycznej.

Nie należy do klasycznych metod czytania (fonetycznych, sylabowych, analityczno-syntetycznych).

Funkcjonuje w odmiennym paradygmacie rozwoju dziecka — jako model stymulacji rozwoju mózgu, którego celem jest umożliwienie dziecku samodzielnego odszyfrowania kodu liter, analogicznie do naturalnego procesu nabywania mowy.

Jest to pierwsza (i jak dotąd jedyna) w języku polskim metoda wczesnej nauki czytania, której skuteczność została zweryfikowana w ramach przewodu doktorskiego.

Kontekst międzynarodowy

Model opracowany przez dr Anetę Czerską powstawał w dialogu z międzynarodową literaturą naukową oraz analizą różnych systemów edukacyjnych.

Autorka badała i obserwowała rozwiązania stosowane w Stanach Zjednoczonych, Japonii oraz krajach skandynawskich, ze szczególnym uwzględnieniem podejścia do wczesnego dzieciństwa i środowiskowego charakteru uczenia się.

Metoda została jednak opracowana z uwzględnieniem specyfiki języka polskiego – jednego z bardziej złożonych systemów fleksyjnych i fonetycznych w Europie – co czyni ją rozwiązaniem zakorzenionym w realiach kulturowych i językowych Polski.

Dr Aneta Czerska prowadzi działalność edukacyjną w Polsce oraz w Danii, analizując różnice kulturowe w podejściu do wczesnej edukacji i wychowania.

Instytut Rozwoju Małego Dziecka

Dr Aneta Czerska jest założycielką Instytutu Rozwoju Małego Dziecka – ośrodka zajmującego się edukacją rodziców w zakresie wczesnego wspierania rozwoju dziecka.

Instytut stanowi praktyczne rozwinięcie badań naukowych oraz modelu rozwojowego opracowanego przez autorkę.

Model realizowany jest poprzez system szkoleń dla rodziców, programów edukacyjnych oraz autorskich materiałów dydaktycznych opracowanych przez dr Anetę Czerską.

Obszar oddziaływania

Metoda Cudowne Dziecko obejmuje zintegrowany system rozwoju dziecka, którego elementami są:

• rozwój czytania,

• wczesna matematyka,

• rozwój myślenia operacyjnego,

• rozwój inteligencji,

• funkcje neurologiczne i motoryczne,

• rozwój emocjonalny.

Czytanie i matematyka nie stanowią w tym modelu celu samego w sobie, lecz narzędzia stymulujące rozwój struktur mózgowych oraz długofalowej motywacji poznawczej.

Wizja

Celem pracy dr Anety Czerskiej nie jest przyspieszanie edukacji szkolnej, lecz tworzenie warunków, w których naturalny potencjał rozwojowy dziecka może zostać w pełni wykorzystany.

Metoda Cudowne Dziecko opiera się na przekonaniu, że każde dziecko rodzi się z ogromnymi możliwościami, a jakość środowiska tworzonego przez dorosłego może realnie wpłynąć na trajektorię jego dalszego rozwoju intelektualnego i emocjonalnego.

Publikacje

I. Monografia naukowa

Czerska, A. (2016).

Czytanie dla rozwoju. Wczesnodziecięca nauka czytania metodą Cudowne Dziecko.

Warszawa: Instytut Rozwoju Małego Dziecka.

ISBN 978-83-62294-37-4.

Publikacja stanowi rozwinięcie i podsumowanie badań doktorskich. Została zrecenzowana przez prof. zw. dr hab. Marię Jakowicką oraz dr hab. prof. UŚ Ewę Ogrodzką-Mazur.

II. Rozdziały w monografiach naukowych

Czerska, A. (2011). Pięciolatek w szkole szansą i wyzwaniem dla nauczyciela.

W: V. Kopińska, J. Flanz (red.), Nauczyciel we współczesnej szkole. Zmiana – zadania – rozwój (s. 59–80). Włocławek: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa.

Czerska, A. (2012). Edukacja małego dziecka profilaktyką dysfunkcji rozwoju.

W: M. Boczkowska, E. Tymoszuk, P. Zielińska (red.), Wychowanie. Profilaktyka. Terapia. Szanse i zagrożenia (s. 157–174). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Czerska, A. (2012). Edukacja rodziców i jej rola w rozwoju małego dziecka.

W: W. Żłobicki, B. Maj (red.), Nierówność szans edukacyjnych – przyczyny, skutki, koncepcje zmian (s. 301–320). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Czerska, A. (2012). Rola rodziny w edukacji i rozwoju małego dziecka.

W: C. Langer, J. Mamorski, J. Zięba (red.), Współczesne problemy i wyzwania edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej (s. 62–79). Bielsko-Biała: Kolegium Nauczycielskie.

Czerska, A. (2013). Wczesnodziecięca nauka czytania i jej rola w rozwoju psychicznym dziecka.

W: E. Ogrodzka-Mazur, U. Szuścik, A. Wąsiński (red.), Edukacja małego dziecka. T. 6. Wybrane obszary aktywności. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Czerska, A. (2017). Duńska szkoła postrzegana z perspektywy nauczycieli, uczniów i rodziców.

W: E. Ogrodzka-Mazur, U. Szuścik, B. Oelszlaeger-Kosturek (red.), Edukacja małego dziecka. T. 11. Nauczyciel i dziecko w dobie kryzysu edukacji (s. 139–152). Cieszyn–Kraków: Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji UŚ.

Czerska, A. (2017). Duńskie Hygge w edukacji szkolnej i przedszkolnej.

W: E. Ogrodzka-Mazur, U. Szuścik (red.), Edukacja małego dziecka. T. 13. Konteksty społeczne, międzykulturowe i oświatowe. Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji UŚ.

III. Artykuły w czasopismach

(Tu zostawiamy tylko najważniejsze tytuły; pełna lista może być rozwijana w wersji PDF)

Czerska, A. (2008). Jak wychować geniusza. Uśmiech Rodziców.

Czerska, A. (2011–2013). Artykuły w czasopiśmie Fika (m.in.: Nauka z pasją; Ćwiczenia charakteru; Zdolności matematyczne – wrodzone czy wyuczone; Słuch absolutny; Po co dzieciom bajki?).

Czerska, A. (2013). Wspomóc rozwój dziecka. M jak mama.

Czerska, A. (2015–2019). Cykl artykułów eksperckich w miesięczniku Misericordia dotyczących rozwoju dziecka, edukacji, funkcjonowania rodziny i wczesnej nauki czytania.

IV. Artykuły dla portali internetowych

Aleteia Polska (2018) – cykl artykułów dotyczących wychowania, edukacji i rozwoju dziecka, m.in.:

• Błędy dzieci – czy możemy je przed nimi uchronić?

• Gry komputerowe – szkodzą czy rozwijają dzieci?

• Duńskie leśne przedszkola – zachwycają i szokują.

• Twoje dziecko ma problem z czytaniem? Zobacz, jak możesz mu pomóc.

Wystąpienia na konferencjach naukowych

2011 – Ogólnopolska konferencja naukowa „Szkoła w zmieniającym się społeczeństwie”. Referat: Pięciolatek w szkole szansą i wyzwaniem dla nauczyciela.

2011 – Międzynarodowa konferencja naukowa „Edukacja małego dziecka. Szanse i zagrożenia.” Referat: Wczesnodziecięca nauka czytania i jej rola w rozwoju psychicznym dziecka.

2013 – Międzynarodowa konferencja naukowa „Edukacja małego dziecka. Rodzina, przedszkole i szkoła – przemiany instytucji i ich funkcji.” Referat: Czytanie dla rozwoju. Efektywność wczesnodziecięcej nauki czytania metodą Cudowne Dziecko. Komunikat z badań.

2017 – Międzynarodowa konferencja naukowa „Edukacja małego dziecka. Konteksty społeczne, międzykulturowe i oświatowe.” Referat: Duńska sztuka szczęścia Hygge w edukacji przedszkolnej i szkolnej.

Wystąpienia medialne

Wywiady i wystąpienia m.in. w:

• Telewizja Polska (Program 1, Program 2)

• Telewizja TVN („Dzień Dobry TVN”)

• Telewizja Polsat

• TVP Warszawa

• Polskie Radio

• Radio Kampus

• Czwórka Polskiego Radia

• „Polityka”

Kluczowe fakty

• Stopień naukowy: doktor nauk społecznych w zakresie pedagogiki

• Wykształcenie: magister matematyki (Uniwersytet Warszawski)

• Specjalizacja: wczesny rozwój dziecka, nauka czytania, wczesna matematyka

• Badania: 2003–2013

• Wynik badań: 90,4% obserwowanych rezultatów rozwojowych

• Publikacja monograficzna: „Czytanie dla rozwoju” (2016)

• Założycielka: Instytutu Rozwoju Małego Dziecka

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy metoda Cudowne Dziecko została zweryfikowana naukowo?

Tak. Jej skuteczność była przedmiotem 10-letnich badań prowadzonych w latach 2003–2013, zwieńczonych rozprawą doktorską.

Dla jakiego wieku przeznaczona jest metoda?

Może być stosowana od pierwszych miesięcy życia, najczęściej rozpoczynana przed 7 rokiem życia, z możliwością pracy do około 10 roku życia.

Metoda jest przeznaczona dla:

• dzieci zdrowych,

• dzieci z problemami neurologicznymi lub uszkodzeniem mózgu,

• dzieci od urodzenia do 10. roku życia.