Nauka czytania: ćwiczenia, karty, elementarz – wady i zalety na przykładach

Wady i zalety na przykładach. Jak nie zmarnować potencjału dziecka?

Nauka czytania to nie zestaw ćwiczeń ani losowe karty do druku, ale proces, który realnie wpływa na rozwój mózgu dziecka. Wybór metody decyduje o tym, czy dziecko odkryje sens czytania z radością, czy będzie je traktować jak przykry obowiązek. W tym artykule pokazuję – na konkretnych przykładach – co w nauce czytania ma sens, a co tylko sprawia takie wrażenie.

Chaos wokół nauki czytania – dlaczego rodzice czują się zagubieni

Rodzice małych dzieci coraz częściej szukają w internecie materiałów do nauki czytania. Wpisują hasła: ćwiczenia, karty, czytanki, elementarz do druku – i trafiają na setki, a nawet tysiące gotowych pomocy.

Większość z nich:

• została stworzona przez anonimowych autorów,

• nie jest częścią żadnej metody,

• nie ma jasno określonego celu rozwojowego.

Rodzic pobiera plik, siada z dzieckiem i… nie wie, co dalej.

Nie wie:

• jak często pracować,

• czego oczekiwać,

• po czym poznać, że to, co robi, ma sens.

Nauka czytania nie jest obojętna dla rozwoju dziecka

Nauka czytania wpływa na rozwój mózgu dziecka, ponieważ metoda uczenia decyduje o tym, czy dziecko odkrywa zasady języka samodzielnie, czy tylko zapamiętuje gotowe reguły. Metody oparte na tłumaczeniu i sprawdzaniu mogą osłabiać motywację i rozumienie tekstu, zwłaszcza u przedszkolaków. Metody oparte na obserwacji i doświadczeniu sprzyjają rozwojowi myślenia operacyjnego i inteligencji.

Wbrew obiegowym opiniom, nauka czytania:

• nie jest neutralna,

• nie jest tylko techniką,

• nie sprowadza się do znajomości liter.

To, jak dziecko uczy się czytać, wpływa bezpośrednio na:

• rozwój mowy,

• sposób myślenia,

• tempo uczenia się,

• kreatywność,

• wykorzystanie naturalnych zdolności dziecka.

Dlatego ważniejsze od pytania:

„czy dziecko nauczy się czytać?”

jest pytanie:

„jakim kosztem rozwojowym?”

Materiały do nauki czytania – dlaczego nie są neutralne

Karty pracy, ćwiczenia i czytanki:

• same w sobie nie są ani dobre, ani złe,

• stają się wartościowe dopiero w określonym kontekście.

Bez metody:

• uczą przypadkowych umiejętności,

• nie prowadzą do samodzielnego czytania,

• często marnują potencjał dziecka.

Małe dziecko nie potrzebuje „więcej ćwiczeń”.

Potrzebuje sensownego doświadczenia z językiem pisanym.

Co naprawdę decyduje o skuteczności nauki czytania

Najważniejsza różnica między metodami nauki czytania dotyczy tego, czy:

dziecko samo odkrywa zasady języka pisanego,

czy

otrzymuje je w gotowej formie do zapamiętania.

To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie dla rozwoju intelektualnego.

Myślenie operacyjne – fundament rozwoju inteligencji

Myślenie operacyjne polega na:

• samodzielnym dostrzeganiu zależności,

• dochodzeniu do wniosków przez obserwację i doświadczenie,

• odkrywaniu reguł, zamiast ich zapamiętywania.

Rozwijanie myślenia operacyjnego:

• wspiera rozwój mowy,

• sprzyja kreatywności,

• tworzy warunki dla rozwoju naturalnych zdolności małego dziecka, takich jak:

  • pamięć fotograficzna,

  • zdolności matematyczne i językowe,

  • słuch absolutny.

Nadmierny trening logiczny – szczególnie w wieku przedszkolnym –

te zdolności osłabia.

Czym różnią się metody nauki czytania

Nie wszystkie metody nauki czytania:

• rozwijają myślenie operacyjne,

• są dostosowane do możliwości małego dziecka.

Metody szkolne:

• opierają się na analizie i syntezie głoskowej lub sylabowej,

• wymagają tłumaczenia zasad,

• nie sprawdzają się u przedszkolaków.

Obserwacje pedagogiczne pokazują, że:

• metody szkolne w wieku przedszkolnym nie przynoszą oczekiwanych efektów,

• mogą blokować naturalny rozwój dziecka.

KURS „NAUKA CZYTANIA”

Właśnie dlatego pierwszym krokiem w sensownej nauce czytania nie powinny być materiały, lecz zrozumienie metody.

Rodzice, którzy chcą świadomie uczyć dziecko czytać, zaczynają od kursu „Nauka czytania”, w którym poznają:

• sposób pracy dostosowany do wieku dziecka,

• znaczenie równoległych ścieżek nauki,

• rolę czytania po cichu i książki jako celu nauki.

Dopiero wtedy narzędzia mają sens.

👉 Link do Kursu Nauka czytania

Print screen ze szkolenia grupowego online na żywo (2021).

Już wtedy pracowaliśmy w kameralnych grupach – maksymalnie do 16 osób, co pozwalało uczestnikom wykonywać ćwiczenia i zadawać pytania. Obecnie grupy są jeszcze mniejsze (do 12 osób), dzięki czemu szkolenie zachowuje roboczy, merytoryczny charakter – bez straty czasu i zbędnych dygresji.

Wielu rodziców trafia tu, szukając czytanek do nauki czytania

Wielu rodziców trafia na ten artykuł, wpisując hasło „czytanki do nauki czytania” – często z myślą o dziecku w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym.

Warto więc już na tym etapie jasno powiedzieć, czym względem przedszkolaków należy, czy nie należy stosować metod szkolnych składania liter lub sylab.

Elementarz. Czytanki do nauki czytania. Część 1 autorstwa dr Anety Czerskiej – podręcznik recenzowany przez prof. Ewę Ogrodzką-Mazur

Czy Elementarz nadaje się dla przedszkolaka?

Elementarz jest narzędziem przeznaczonym głównie dla dzieci starszych – uczniów zerówki oraz dzieci wczesnoszkolnych (klasy 1–3), których mózg jest gotowy na analizę i syntezę. U przedszkolaków nauka czytania oparta na elementarzu staje się treningiem logicznym, który osłabia naturalne zdolności małego dziecka, takie jak pamięć fotograficzna, oraz hamuje rozwój myślenia operacyjnego, ściśle związanego z rozwojem inteligencji.

Stosowanie metod szkolnych – takich jak składanie liter lub sylab – w wieku przedszkolnym jest niekorzystne rozwojowo, mało skuteczne i często prowadzi do zniechęcenia dziecka, zamiast do radości czytania

👉 Link do czytanek do nauki czytania

Elementarz. Czytanki do nauki czytania to materiał przeznaczony głównie dla dzieci starszych – takich, które:

• uczą się liter lub znają już litery,

• uczą się czytać lub potrafią czytać technicznie,

• ale mają trudności ze zrozumieniem tekstu.

Nie jest to narzędzie do rozpoczynania nauki czytania u małych dzieci.

Dla nich sensowniejsza jest inna droga, opisana poniżej.

Metoda Cudowne Dziecko – krótko o istocie podejścia

Metoda Cudowne Dziecko:

• nie polega na zapamiętywaniu wyrazów jako obrazów,

• nie jest czytaniem globalnym,

• nie jest metodą szkolną.

To system wielu równoległych ścieżek nauki, w którym dziecko:

• doświadcza języka pisanego,

• obserwuje wyrazy i zdania,

• samodzielnie odszyfrowuje kod liter.

Jedną z kluczowych ścieżek jest ścieżka książkowa:

• od wyrazów,

• przez zdania,

• do samodzielnie czytanej książki.

Czytanie po cichu ma tu większą wartość niż czytanie na głos –

sprzyja rozumieniu i tempu czytania.

KOMPLET 1 DO NAUKI CZYTANIA

Pierwszym narzędziem do pracy z dzieckiem w metodzie Cudowne Dziecko jest Komplet 1 do nauki czytania.

Zawiera on:

• karty z wyrazami i zdaniami,

• pierwsze książeczki,

• materiały do gier i zabaw językowych,

które pozwalają rozpocząć naukę już od pierwszych miesięcy życia dziecka – krótko, spokojnie i bez presji.

👉 Link do Kompletu 1 do nauki czytania

Program do nauki czytania – kiedy ekran ma sens

Rodzice często pytają, czy nauka czytania z użyciem ekranu jest bezpieczna.

Odpowiedź brzmi: to zależy od tego, do czego ekran służy.

APLIKACJA „CUDOWNE CZYTANIE 1”

Program Cudowne Czytanie 1:

• nie zastępuje relacji z dzieckiem,

• zastępuje papierowe karty i książeczki,

• pozwala na bardzo krótką, codzienną pracę (około 30 sekund),

• jest pozbawiony elementów uzależniających.

To narzędzie dla rodzica, nie zabawka dla dziecka –

i działa tylko wtedy, gdy metoda jest zrozumiana.

 👉 Link do Programu i aplikacji 

Jak czytać dalszą część tego artykułu

Poniżej znajdziesz konkretne przykłady materiałów do nauki czytania:

• kart,

• ćwiczeń,

• czytanek,

• elementarzy.

Nie po to, by je wszystkie potępić, ale by:

• pokazać ich wady i zalety,

• nauczyć Cię rozpoznawać materiały bez sensu,

• pomóc podejmować świadome decyzje.

Poniżej pokazuję przykłady popularnych kart pracy, „czytanek” i elementarzy dostępnych w internecie – takich, po które rodzice sięgają najczęściej, bo są łatwe do pobrania i wyglądają „edukacyjnie”.

Każdy przykład opisuję wprost: co w nim działa, a co może szkodzić (zwłaszcza u przedszkolaków).

Zanim cokolwiek wydrukujesz, zadaj sobie jedno pytanie: jaki jest cel nauki czytania w Twojej rodzinie?

– czy tylko „opanowanie liter/sylab”,

– czy czytanie ze zrozumieniem i radością – możliwie szybko i bez presji.

Jeśli szukasz gotowego kierunku: dla małych dzieci najbezpieczniej zaczynać od podejścia, które nie opiera się na testowaniu i analizie głoskowej/sylabowej. Dla dzieci starszych – inne narzędzia mają sens. Poniższe przykłady pomogą Ci to rozróżnić.

Nauka czytania dla dzieci – ćwiczenia na kartach pracy i w elementarzu

Ćwiczenie 1.

W elementarzu bądź na kartach pracy znajdziemy ćwiczenia przykuwające uwagę dziecka do pierwszej litery. Czy wiesz, że taka strategia nauki ma sens w przypadku dzieci 7 letnich i starszych, które nie mają ryzyka dysleksji. Jednak dla 7-letniego ucznia takie ćwiczenie jest infantylne i nudne.

Zastosowanie względem przedszkolaków metod opracowanych niegdyś z myślą o dzieciach siedmioletnich nie przynosi współcześnie pożądanych efektów. Choć większość dzieci sześcioletnich potrafi poradzić sobie zarówno z syntezą, jak i analizą sylabową, to dzieci w wieku sześciu lat i trzech miesięcy mają dużo trudności w identyfikacji głosek.

Aneta Czerska „Czytanie dla rozwoju. Wczesnodziecięca nauka czytania metodą Cudowne Dziecko”

Mimo iż z rozpoznaniem głoski zaczynającej radzi sobie dwie trzecie dzieci sześcioletnich, to na pytanie o głoski w środku i na końcu wyrazów ponad połowa udzielała odpowiedzi błędnych, nie potrafiąc zidentyfikować głosek w żadnym z trzech testowych wyrazów.

Wady

1. Ćwiczenie nie nadaje się dla przedszkolaków i dzieci młodszych.
2. Standardowa metoda nauki może być zastosowana względem dzieci 7-letnich i starszych, które nie mają predyspozycji do dysleksji.
3. Dla dzieci 7-letnich i starszych ćwiczenie to jest nudne.
4. Nie daje dziecku satysfakcji, jaką daje czytanie ciekawych lub zabawnych książek.
5. Wyrazy są małe i dziecko nie skupi na nich uwagi.
6. Ilustracje odciągają uwagę dziecka.
7. Uwaga dziecka jest skierowana na trzy ilustracje i litery Oo, ale dziecko nie rozumie, dlaczego trzy tak różne obiekty mają mu kojarzyć się z literą O.
8. Litera O we wszystkich trzech wyrazach zapisana jest inną, jaśniejszą czcionką, przez co jest ona mniej widoczna. Nie przykuwa ona uwagi.
9. Dobrane wyrazy są na tym etapie nauki zbyt trudne dla dziecka – nie jest ono w stanie ich przeczytać. Uświadamiamy zatem dziecku jak wiele nie umie. To nie będzie go motywować do dalszej nauki.
10. Powyższe ćwiczenie z nauką czytania ma niewiele wspólnego. Identyfikacja głoski jest ćwiczeniem słuchowym, a rysowanie czwartego obiektu jest ćwiczeniem manualnym.
11. Jeśli dziecko nie jest zbyt sprawne manualnie i rysunek mu nie wyjdzie, to jego motywacja i samoocena zostanie zniszczona. Nie dość, że nie umie skupić uwagi na wyrazach i nie potrafi ich przeczytać, to nie potrafi też zrobić rysunku. Czy to jednak dziecko powinno czuć się winne za tą sytuację?

Jesteśmy na początku procesu nauki czytania. Dziecko jeszcze się nam poddaje i wykonuje polecenia, mimo iż czuje nudę i porażkę. Jak długo to potrwa?

Zalety

1. Ćwiczenie wpisuje się w nurt standardowej edukacji.
2. Autor łatwo i szybko zrobił całą stronę ćwiczeń w elementarzu.
3. Nauczyciel każe zrobić ćwiczenie dziecku i nie musi znać żadnej metody nauki czytania.
4. Rodzic dostaje dowód, że dziecko uczy się, bo nie pyta czego się uczy i dokąd to prowadzi.
5. Wszyscy dorośli są zadowoleni: kurator, dyrektor, nauczyciel, rodzic. A dziecko? Dziecko nie ma tu nic do powiedzenia – niestety. Jeszcze nie ma świadomości, że wszyscy wokół utrudniają mu naukę czytania.

Nauka czytania dla 6-latka

Ćwiczenie 2.

Dlaczego nauka liter i sylab nie prowadzi do czytania

W czasach mojego dzieciństwa uczyliśmy się liter dopiero w szkole. Obecnie rodzice nawet rocznych dzieci wpadają na pomysł, aby nauczyć dzieci liter. Jest to dość łatwe, ale nie przybliża nas do czytania wyrazów, nie mówiąc już o zdaniach i książkach.

Wtedy rodzice wpadają na pomysł, aby zacząć uczyć sylab. W sprzedaży internetowej są zatem dostępne karty z sylabami. Z pewnością podobają się dorosłym, którzy są kupującymi. Czy jednak nadają się do nauki czytania?

Kto jest ich autorem? Z pewnością nie polonista, który dostałby zawału widząc błędy.

1. Wyraz miód i mózg to wyrazy jednosylabowe. Nie dzielimy ich na sylaby.
2. Wyrazu „chmury” nie dzielimy na 3 sylaby: ch-mu-ry.
3. Skoro uważamy, że sylaby są dziecinnie proste, to może podzielimy na sylaby wyraz „mężczyzna” lub „marchewki”.

Co zrobić z kartami sylabowymi i dlaczego to nie działa

Komplet składa się z 18 kart o formacie A4. Co z nimi zrobimy?

• Powiesimy nad łóżkiem?
• A może potniemy na małe karty – jak karty do gry?

I jedno i drugie rozwiązanie jest niekorzystne dla dziecka. W pierwszej sytuacji niszczymy pamięć fotograficzną i osłabiamy wrażliwość dziecka na dostrzeganie szczegółów, co w przyszłości utrudni naukę czytania.

Dlaczego liczba sylab zawsze będzie niewystarczająca

Zanim omówimy wadę drugiego rozwiązania, musimy przemyśleć, czy tych sylab nam wystarczy. Jeśli ich w komplecie 162. Wydaje się ogrom, szczególnie jeśli porównamy do liczby liter. Liter było ponad 20.

Tymczasem wszystkich sylab jest wiele tysięcy. Jak to szybko sprawdzić?

W zestawie są sylaby złożone z dwóch liter: spółgłoski i samogłoski, czyli:

• BA, BE, BI, BO, BU, BY, BĄ, BĘ, BÓ,
• CA, CE, CI, CO, CU, CY, CĄ, CĘ, CÓ,
• DA, DE, DI, DO, DU, DY, DĄ, DĘ, DÓ,
• FA, FE, …

Bierzemy kolejne spółgłoski: b, c, d, f, g, h, j, k, l… i dodajemy im samogłoski: a, e, i, o, u, y, ą, ę, ó. To daje 162 sylaby dwuliterowe.

Dlaczego z sylab nie da się zbudować rzeczywistych wyrazów

A teraz jak ułożymy z nich wyrazy z widocznych na górze kart: mar-chew-ki, mo-tyl, my-dło, chmu-ry, bo te mają sylaby trzyliterowe.
A jak ułożymy wyrazy jednosylabowe: mózg, miód?
Czy damy radę ułożyć wyraz mężczyzna?

Wady

1. Karty nie nadają się ani do powieszenia na ścianie, ani do gier i zabaw, co wyjaśniłam powyżej.
2. Sylab jest za mało, aby można było swobodnie układać najpopularniejsze wyrazy.
3. Obrana metoda nie nadaje się dla przedszkolaków i dzieci młodszych.
4. Standardowa metoda nauki może być zastosowana względem dzieci 7-letnich i starszych, które nie mają predyspozycji do dysleksji.
5. Nie daje dziecku satysfakcji, jaką daje czytanie ciekawych lub zabawnych książek.
6. Wyrazy na dole karty są małe i dziecko nie skupi na nich uwagi.
7. Ilustracje odciągają uwagę dziecka od wyrazów.
8. Uwaga dziecka jest skierowana przede wszystkim na ilustracje.
9. Autor starał się, aby uwaga dziecka była też skierowana na wielkie litery tworzące sylabę, ale dana sylaba nie powinna być kojarzona z obiektem na karcie, bo nie jest ona częścią danego wyrazu. Sylaba MU nie jest należy do wyrazu chmu-ra. Sylaba MÓ nie należy do jednosylabowego wyrazu miód.
10. Czerwoną czcionką zapisane są części wyrazów, ale nie sylaby, zatem karty nie nadają się do nauki czytania przez sylaby.
11. Podział wyrazu na kolorowe części utrudnia naukę czytania ze zrozumieniem.
12. Zastosowanie wielkich drukowanych liter jest nieprzydatne w nauce czytania, gdyż książki pisane są głównie literami małymi.
13. Dobrane wyrazy są na tym etapie nauki zbyt trudne dla dziecka – nie jest ono w stanie ich przeczytać. Uświadamiamy zatem dziecku jak wiele nie umie. To nie będzie go motywować do dalszej nauki.
14. Powyższe ćwiczenie z nauką czytania ma niewiele wspólnego. Analiza i synteza sylabowa jest ćwiczeniem słuchowym.

Zalety

1. Nie miałam okazji dotknąć kart, ale robią wrażenie, że są porządnie wykonane.
2. Laminat pozwoli korzystać z nich przez długie lata i względem wielu dzieci, co ważne jest w przedszkolach i szkołach.
3. Cena jest przystępna.

Zatem karty z sylabami spełniają kryteria jakości i ceny, ale nie kryterium przydatności. Nie nadają się do nauki czytania tak dzieci szkolnych, jak i przedszkolaków.

Karty do nauki czytania do druku

Ćwiczenie 3.

Karty do nauki czytania do druku często są kolorowe i przyciągają naszą uwagę. Tymczasem ilustracje odciągają uwagę dziecka od tekstu. Dziecko nie jest w stanie skupić się na tekście.

Zatem ćwiczenie to nie ma związku z nauką czytania. Dziecko złoży karty poprawnie tylko dzięki ilustracjom, tak jak układa puzzle. Przy czym zastanówmy się, dla jakiego wieku nadają się puzzle dwuelementowe?

Czy dla przedszkolaka układanie puzzli z 2 elementów nie jest infantylne i nudne? Nauka czytania jest trudna, a dziecko się jej nie nauczy, jeśli będziemy mu kazali układać puzzle z 2 elementów.

Ogrom uwag dotyczących ćwiczenia 2 ma zastosowanie do tego ćwiczenia.

Wady

1. Kolorowa ilustracja odciąga uwagę dziecka od wyrazu.
2. Zastosowana czcionka – wielkie drukowane litery – jest nieprzydatna w nauce czytania, gdyż w książkach są użyte litery drukowane, ale przede wszystkim małe.
3. Dwuelementowe puzzle mogą układać już najmłodsze dzieci, dwu- i -trzyletnie. Jednak takie dzieci nie powinny uczyć się uczyć czytać standardowymi metodami.
4. Standardowa metoda nauki może być zastosowana względem dzieci 7-letnich i starszych, które nie mają predyspozycji do dysleksji.
5. Ze względu na przyjętą metodę nauki czytania, karty powinny być adresowane do uczniów 7-letnich, ale dla nich są zbyt infantylne.
6. Z sylab nie można układać dowolnych wyrazów, gdyż pasują one tylko do jednego obrazka.
7. Nie daje dziecku satysfakcji, jaką daje czytanie ciekawych lub zabawnych książek.
8. Wyrazy miód czy czołg są wyrazami jednosylabowymi. Wyraz jabłko można rozłożyć na sylaby na kilka sposobów, co pokazuje, że nawet proste wyrazy potrafią sprawiać wiele kłopotów w rozkładzie na sylaby.
9. Powyższe ćwiczenie z nauką czytania ma niewiele wspólnego. Analiza i synteza sylabowa jest ćwiczeniem słuchowym.

Zalety

1. Karty nie wymagają instrukcji. Od razu wiadomo, co z nimi zrobić.
2. Karty dają wrażenie pożytecznie spędzonego czasu.

Nauka czytania sylabami – pdf do druku

Jeśli już uczysz dziecko sylab i czujesz, że to nie prowadzi do czytania ze zrozumieniem, możesz potrzebować materiału „przejściowego”, który porządkuje temat na krótki czas.

Anagramy sylabowe nie są moją rekomendowaną drogą startową dla przedszkolaków (sylab jest po prostu zbyt wiele, a metoda sylabowa często nie buduje rozumienia tekstu). Ten materiał powstał po to, by pomóc rodzinom, które już weszły w sylaby – i chcą zrobić krok w stronę sensowniejszej nauki czytania.

👉 Anagramy sylabowe

Ćwiczenie 4.

Wady

1. Obrana metoda nie nadaje się dla przedszkolaków i dzieci młodszych.
2. Standardowa metoda nauki może być zastosowana względem dzieci 7-letnich i starszych, które nie mają predyspozycji do dysleksji.
3. Zastosowana czcionka – wielkie drukowane litery – jest nieprzydatna w nauce czytania, gdyż w książkach są użyte litery drukowane, ale przede wszystkim małe.
4. Wyraz laska lub miska można rozłożyć na sylaby na kilka sposobów, co wprowadza niepewność i chaos w nauce czytania nawet prostych wyrazów.
5. Sylab jest za mało, aby można było swobodnie układać najpopularniejsze wyrazy. Aby było to możliwe, potrzebujemy kilka tysięcy sylab.
6. Z poprzedniego punktu wynika, że karty dają możliwość syntezy sylabowej, a nie analizy.
7. Nie daje dziecku satysfakcji, jaką daje czytanie ciekawych lub zabawnych książek.
8. Powyższe ćwiczenie z nauką czytania ma niewiele wspólnego. Analiza i synteza sylabowa jest ćwiczeniem słuchowym.

Zalety

1. Karty nie zawierają kolorowej ilustracji, która odciągałaby uwagę dziecka od wyrazu.
2. Karty nie wymagają instrukcji. Od razu wiadomo, co z nimi zrobić.
3. Karty dają wrażenie pożytecznie spędzonego czasu.

Nauka czytania sylabami i literami – karty do druku w pliku PDF

Ćwiczenie 5.

Powyższe karty do nauki czytania dla dzieci można pobrać w pliku PDF i wydrukować. Zawierają one ilustracje, całe wyrazy oraz  podział na sylaby, ale z zaznaczeniem głosek. Ze względu na wyżej wymienione powody, karty nie nadają dla przedszkolaków. Czerwone litery dezorientują dziecko, które nie rozumie jeszcze pojęcia samogłoski. W nauce czytania dziecku nie jest taka wiedza potrzebna. Ponadto inni autorzy kolorem czerwonym zaznaczają sylaby, a w szkole nauczyciel zaznacza tak błędy.

Dodatkowo zastosowanie wielkich drukowanych liter nie przybliża dziecka do czytania książek, gdyż w książkach dziecko znajdzie małe litery drukowane.

Wady

1. Karty nie nadają się dla przedszkolaków i dzieci młodszych.
2. Standardowa metoda nauki może być zastosowana względem dzieci 7-letnich i starszych, które nie mają predyspozycji do dysleksji.
3. Dzieci 7-letnie i starsze są zdezorientowane kolorami i oznaczeniem samogłosek, gdyż jeszcze nie znają tego pojęcia.
4. Karty nie dają dziecku satysfakcji, jaką daje czytanie ciekawych lub zabawnych książeczek.
5. Wszystkie wyrazy są do siebie niezwykle podobne. Są czteroliterowe i zbudowane zaledwie z 3 spółgłosek RKB, które są do siebie podobne. W przypadku, gdybyśmy chcieli nauczyć dziecko szybkiego fotograficznego czytania, jest to wadą.
6. Zastosowana czcionka – wielkie drukowane litery – jest nieprzydatna w nauce czytania, gdyż w książkach są użyte litery drukowane, ale przede wszystkim małe.
7. Powyższe karty bardziej nadają się do terapii logopedycznej niż do nauki czytania. Sugerują ćwiczenie syntezy sylabowej.

Zalety

1. Karty wpisują się w nurt standardowej nauki czytania.
2. Autor łatwo i szybko zrobił całą kartę pracy.
3. Karty na tyle ułatwiają pracę z dzieckiem, że nauczyciel nie musi znać żadnej metody nauki czytania.
4. Rodzic dostaje dowód, że dziecko uczy się, bo nie pyta czego się uczy i dokąd to prowadzi.
5. Wszyscy dorośli są zadowoleni: kurator, dyrektor, nauczyciel, rodzic, a nawet logopeda. Dziecko nadal nie ma świadomości, że wszyscy wokół utrudniają mu naukę czytania.

Karty pracy do nauki czytania PDF

Ćwiczenie 6.

Karty pracy, które znajdziemy na Internecie w pliku PDF do pobrania i samodzielnego druku, oryginalnie zawierały tylko zdania, które znajdują się w górnej połowie strony. Zastosowano tu wielkie drukowane litery, które uzupełnione zostały o kropli nad wielkimi literami 'i’. Autor chciał prawdopodobnie ułatwić dziecku naukę, zdając sobie sprawę z podobieństwa wielkiej litery 'i’ oraz małej litery 'l’, co widać w wyrazie 'Ile’.

Niestety tak zapisane wyrazy nie ułatwiają dziecku nauki czytania, ale ją bardzo utrudniają. Takich liter nie znajdziemy nigdzie indziej, tylko i wyłącznie na tych kartach pracy. Zatem to nie przygotowuje dziecko do czytania dowolnych tekstów.

Powyższe karty, jako jedne z nielicznych, ćwiczą czytanie zdań, co jest ważne. Niestety zdania te są bardzo nudne i nie układają się w żadną historię. Rozważmy, czy kochalibyśmy książki, gdyby taka była ich zawartość. Dziecko wczesnoszkolne potrzebuje tekstów na odpowiednim poziomie intelektualnym.

Wady

1. Karty pracy przeznaczone są do nauki czytania przez składanie liter, a zatem nie nadają się dla przedszkolaków i dzieci młodszych.
2. Standardowa metoda nauki może być zastosowana względem dzieci 7-letnich i starszych, które nie mają predyspozycji do dysleksji.
3. Zastosowana czcionka – wielkie drukowane litery – jest nieprzydatna w nauce czytania, gdyż w książkach są użyte litery drukowane, ale przede wszystkim małe.
4. Dodatkowo zafałszowano obraz dodając kropki nad wielkimi literami 'i’.
5. Wiele wyrazów jest zbudowanych z kilku podstawowych liter: samogłosek A, O, E, I, U, Y oraz spółgłosek: D, B, M, L, T. Zastosowano jednak litery Ó i W, które wprowadza się w standardowej nauce czytania stosunkowo późno. Zatem ćwiczenie pozornie mimo iż jest pozornie proste, możliwe jest do realizacji w dalszej nauce.
6. Zdania na kartach są nudne i nie dają dziecku satysfakcji, jaką daje czytanie ciekawych lub zabawnych książeczek.

Zalety

1. Karty wpisują się w nurt standardowej nauki czytania – nie licząc wyżej wyszczególnionych błędów.
2. Autor łatwo i szybko zrobił całą kartę pracy.
3. Karty powodują, że nauczyciel nie musi znać żadnej metody nauki czytania.
4. Rodzic dostaje dowód, że dziecko uczy się.
5. Wszyscy dorośli są zadowoleni: kurator, dyrektor, nauczyciel, rodzic, a nawet logopeda. Dziecko nadal nie ma świadomości, że wszyscy wokół utrudniają mu naukę czytania.

Karty do nauki czytania dla dzieci w pliku PDF do wydruku

Ćwiczenie 7.

Karty do nauki czytania dla dzieci w pliku PDF do druku zawierają wiele z wyżej wyszczególnionych błędów. Załóżmy przez chwilę, że dziecko przeczyta wyrazy, mimo zastosowania tych wszystkich utrudnień. Ćwiczenie to przypomina mi testy „Czy jesteś robotem?”. Wśród podanych zdjęć należy wybrać te, na których widoczny jest samochód.

Podobnie jak we wspomnianych quizach teraz też się głowię, czy dom dla pszczoły lub psa to też dom. Poza tym te trzy karty wyglądają niemal identycznie. Kota widzę na czterech kartach, oko znajduje się na pięciu kartach, a ogon na trzech.

Elementarz do nauki czytania  do wydruku

Ćwiczenie 8.

Powyższa kartka z elementarza prezentuje ćwiczenie wpisujące się w nurt standardowej nauki czytania dla dzieci. Do budowy wyrazów użyto dwóch spółgłosek: wielkiej i małej litery T oraz małej litery L . Zastosowano też wiele samogłosek: a, o, i, y, u, e.

Przeczytaj je teraz na głos. Nie żartuję. Zrób to teraz. Zrób to, aby wiedzieć, o co prosisz dziecko i jak bardzo jest to absurdalne.

Kiedy ja przeczytałam to na głos, rodzina patrzyła na mnie, jakbym wysiadła z pojazdu ufoludków. Mimo iż jest tu cała strona testu, to znajduje się tu tylko sześć wyrazów. To nie powinna być kartka z elementarza, ale ściąga dla logopedy, której nie powinien pokazywać dziecku.

Karta pracy z wyrazami do nauki czytania sylabami w pliku PDF do druku

Ćwiczenie 9: karty sylabowe — problemy z nauką czytania PDF.

Co faktycznie zawiera karta pracy i do jakiej metody pasuje

Karta pracy z wyrazami do czytania sylabami w pliku PDF do druku zawiera 14 wyrazów, jakie da się utworzyć z pięciu prostych liter: m, t, l, y, a. Nadaje się zatem do standardowej nauki czytania przez składanie liter. Wyrazy są czteroliterowe, zatem jedne z najłatwiejszych do czytania tą metodą.

Co faktycznie zawiera karta pracy i do jakiej metody pasuje

Jednakże autor zastosował czerwoną czcionkę, wprowadzając naukę czytania sylabami. Zatem zanim poprosimy dziecko o przeczytanie tych wyrazów, musimy nauczyć wszystkich sylab: my, ma, ty, ta, ly, la. W ćwiczeniu nie zastosowano sylab: am, ym, at, yt, al, yl. Nie zastosowano też sylab trzyliterowych: mam, mat, tam, tat, lam, mal, lat, tal, lal, mym, myt, tym, tyt, lym, myl, lyt, tyl, lyl.

Ile sylab naprawdę potrzeba do czytania wyrazów

Zatem z pięciu liter: m, t, l, y, a stworzyć można 30 sylab dwu i trzyliterowych. Dlaczego więc nauka czytania przez składanie liter traktowana jest jako metoda prostsza niż składanie liter?

Kiedy metoda składania liter może być skuteczna

Nauka czytania przez składanie liter jest łatwiejszą metodą, ale tylko pod warunkiem, że dziecko jest do tej metody gotowe, że ma 7 lat, dojrzały i dobrze rozwinięty mózg, który posiada umiejętność analizy i syntezy dźwiękowej, a przy tym w rodzinie nie było predyspozycji do dysleksji.

👉 Sprawdź czy Twoje dziecko ma predyspozycje do dysleksji

Dlaczego większość dzieci nie radzi sobie z metodami standardowymi

Niestety większość dzieci jest nauczana czytania w znacznie młodszym wieku. Mózg nie jest jeszcze w pełni dojrzały i nie powinno rozpoczynać się nauki metodami standardowymi.

Dodatkowo wiele dzieci ma predyspozycje do dysleksji i metody standardowe są dla nich nieosiągalne. Nie nauczą się w ten sposób czytania.

Skąd biorą się trudności w nauce czytania sylabami

To wszystko doprowadza do trudności w nauce czytania przez składanie liter. Rodzice i nauczyciele podejmują zatem próbę nauczenia dziecka czytania przez składanie sylab. Mijają miesiące i to też się nie udaje.

Alternatywa dla dzieci młodszych i dzieci z trudnościami

Jeśli chcesz nauczyć czytać dziecko przedszkolne lub zauważyłeś problemy z nauką u dziecka wczesnoszkolnego, to poznaj opracowaną przeze mnie metodę Cudowne Dziecko. Jest to jedyna metoda, która jest przeznaczona dla wszystkich dzieci małych i starszych, nawet od urodzenia.

Jest to jedyna metoda, której efektywność została potwierdzona w badaniach naukowych. To też jest jedyna metoda, w której dziecko od razu rozumie, co czyta, a pierwszą książeczkę jest w stanie przeczytać po zaledwie tygodniu nauki.

Spotkajmy się na szkoleniu Nauka czytania, bo to jedyny sposób, aby poznać tę metodę.

Co wynika z tych przykładów

Jeśli dotarłaś/dotarłeś do tego miejsca, widzisz już wzór: większość popularnych kart do druku uczy dziecko wykonywania poleceń, a nie czytania ze zrozumieniem. Dają dorosłym poczucie kontroli, ale dziecku często dają nudę, presję i brak sensu.

Jeśli chcesz uniknąć błądzenia po przypadkowych materiałach, potrzebujesz dwóch rzeczy:

1. metody, która jest dopasowana do wieku dziecka,

2. narzędzi, które wynikają z tej metody.

Od czego zacząć – najprostsza ścieżka dla rodzica

• Jeśli Twoje dziecko jest małe (niemowlę / przedszkolak): zacznij od zrozumienia metody i pracy na krótkich, sensownych prezentacjach (bez testowania).

• Jeśli Twoje dziecko jest wczesnoszkolne i ma trudności: potrzebujesz narzędzi, które budują rozumienie tekstu, a nie tylko składanie liter.

Najpewniejszym pierwszym krokiem jest kurs „Nauka czytania” – bo dopiero wtedy wiesz, co robić codziennie i po co.

Polecane szkolenie

Nauka czytania

❓ Najczęściej zadawane pytania o naukę czytania

Jakie metody nauki czytania są obecnie stosowane w Polsce?

W praktyce edukacyjnej stosuje się kilka różnych metod nauki czytania, które w odmienny sposób wpływają na rozwój dziecka. Najważniejsze metody zostały szczegółowo opisane i porównane w artykule:

👉 Najważniejsze metody nauki czytania – jak zmieniają mózg dziecka.

Czy istnieje ranking metod nauki czytania?

Nie wszystkie metody nauki czytania są równoważne pod względem skuteczności i wpływu na rozwój poznawczy dziecka. Różnią się m.in. tym, czy wspierają samodzielne odkrywanie reguł języka, czy opierają się na zapamiętywaniu. Porównanie wiodących metod znajdziesz tutaj:

👉 Metody nauki czytania – ranking wiodących metod nauki czytania stosowanych w Polsce.

Czy metoda Cudowne Dziecko to tylko nauka czytania?

Nie. Nauka czytania jest jednym z obszarów metody Cudowne Dziecko, która została zaprojektowana jako kompleksowy system wspierania rozwoju intelektualnego i neurologicznego małego dziecka. Obejmuje m.in. rozwój językowy, poznawczy i mechanizmy uczenia się we wczesnym dzieciństwie.

👉 Nauka czytania metodą Cudowne Dziecko – definicja, założenia i efekty

Na czym polega wczesna nauka czytania wyrazami?

Wczesna nauka czytania może opierać się na wyrazach, sylabach lub głoskach. Podejście wyrazowe pozwala dziecku szybciej zrozumieć sens czytania i sprzyja rozwojowi myślenia operacyjnego. Różnice między tymi podejściami wyjaśnia artykuł:

👉 Wczesna nauka czytania globalnie – dlaczego wyrazami, a nie sylabami czy głoskami.

Jak nauczyć czytać dziecko w wieku 8 lat?

U ośmiolatków nauka czytania powinna uwzględniać zarówno poziom techniki czytania, jak i rozumienie tekstu. Ważne jest dobranie metody odpowiedniej do wieku i dotychczasowych doświadczeń dziecka. Zobacz:

👉 Jak nauczyć dziecko czytać – ośmiolatka.

Jak nauczyć czytać siedmiolatka?

Siedmiolatek często rozpoczyna formalną naukę czytania w szkole, jednak tempo i skuteczność zależą od metody oraz dojrzałości poznawczej dziecka. Wskazówki dla rodziców znajdziesz tutaj:

👉 Jak nauczyć dziecko czytać – siedmiolatka.

Jak nauczyć czytać sześciolatka?

W przypadku sześciolatków szczególnie ważne jest, aby nauka czytania była dostosowana do rozwoju mózgu dziecka i nie opierała się wyłącznie na metodach szkolnych. Więcej na ten temat:

👉 Jak nauczyć dziecko czytać – sześciolatka.

Czy pięciolatek może nauczyć się czytać?

Pięcioletnie dziecko może rozpocząć naukę czytania, o ile metoda jest zgodna z jego naturalnymi możliwościami rozwojowymi i nie polega na analizie głoskowej czy sylabowej. Sprawdź, jak wspierać dziecko w tym wieku:

👉 Jak nauczyć dziecko czytać – pięciolatka.

Jak mogę pomóc dziecku, które ma trudności z nauką czytania?

Trudności w nauce czytania mogą wynikać z niedopasowania metody do wieku, predyspozycji lub tempa rozwoju dziecka. Istnieje wiele sposobów wsparcia, które nie polegają na presji ani testowaniu. Praktyczne wskazówki znajdziesz w artykule:

👉 Jak pomóc dziecku w nauce czytania – 26 sposobów.

O autorce

Dr Aneta Czerska – pedagog, matematyczka i nauczycielka. Od ponad 20 lat zajmuje się wspieraniem rozwoju małego dziecka i nauką czytania. Opracowała autorską metodę Cudowne Dziecko – system wielościeżkowej nauki czytania, którego skuteczność została potwierdzona w badaniach trwających 10 lat (efektywność >90%), zwieńczonych doktoratem.

W 2016 roku wydała książkę „Czytanie dla rozwoju” – pierwszą w Polsce publikację naukową o wczesnej nauce czytania. Metoda została pozytywnie zrecenzowana m.in. przez prof. Ewę Ogrodzką-Mazur oraz przez prof. Marię Jakowicką.

Polecane Artykuły

Jak wspierać rozwój dziecka w wieku 1-2 lata

Jak wspierać rozwój dziecka w wieku 3-6 lat

Jak wspierać rozwój dziecka w wieku 7-10 lat

Polecane produkty

Zestaw do nauki czytania